Rezultati istraživanja o ekološkoj svijesti građana

U okviru projekta Prekogranična inicijativa za zaštitu životne sredine sprovedeno je istraživanje o znanju i navikama stanovništva u vezi sa zaštitom životne sredine, odlaganjem otpada, stavovima u vezi sa radom nadležnih komunalnih i inspekcijskih službi, zainteresovanošću za reciklažu i sl. Istraživanje je sprovedeno na referentnom uzorku na teritoriji opštine Nikšić u cilju procjene nivoa svijesti o ekološkim pitanjima, sticanja uvida u potrebe za informisanjem i edukacijom građana po ovim pitanjima.

Rezultati istraživanja govore da 74% ispitanika smatra da se u našoj opštini ne vodi dovoljno računa o očuvanju životne sredine, dok 26% ocjenjuje da je briga o očuvanju životne sredine na zadovoljavajućem nivou. Pritom, 51% ispitanika stanje životne sredine ocjenjuje pozitivno, dok 49% daje negativnu ocjenu. Da građani Nikšića problem zagađenja životne sredine smatraju od posebnog značaja pokazuje činjenica da 90% ispitanika ovu oblast ocjenjuje kao važnu ili veoma važnu, nasuprot ostatku od 10% koji ovaj problem ne vidi kao značajan ili uopšte nema stav po ovom pitanju.

Kada je u pitanju komunalna infrastruktura za odlaganje čvrstog otpada, istraživanje je pokazalo da kontejneri nedostaju u mjestima stanovanja čak 39% ispitanika i to u najvećoj mjeri u seoskom području, ali i da je ovaj problem izražen i u prigradskim naseljima pa čak i u urbanom jezgru.

Istraživanje je dalje pokazalo da građani odlažu otpad na za to predviđenim mjestima u 66% slučajeva, četvrtina ispitanika u blizini mjesta stanovanja nema odgovarajuću infrastrukturu za odlaganje otpada pa odlaganje vrši na najbližoj deponiji, dok više od 10% ispitanika otpad spaljuje, što predstavlja poseban problem, pored rizika od pojave požara, jer se spaljivanjem otpada zagađuje vazduh. Ova navika je najzastupljenija u seoskim područjima kao i na svim mjestima sa skromnom komunalnom infrastrukturom.

Istraživanje je takođe pokazalo da su građani prilično spremni da se lično angažuju u rješavanju problema životne sredine u svojoj opštini i skoro 90% ispitanika bilo bi spremno da selektivno odlaže otpad kada bi postojali specijalizovani kontejneri za tu namjenu. Isto tako, dvije trećine ispitanika je izrazilo spremnost da lično učestvuje u rješavanju problema životne sredine i to omladina u najvećoj mjeri. Da neodgovorno ponašanje drugih prema životnoj sredini treba prijaviti nadležnim službama, vjeruje 61% ispitanika, četvrtina je pokazala neodlučnost, a svega 14% ispitanika ne smatra da je to građanska dužnost. Međutim, bez obzira na iskazani stav, samo 13% ispitanika je već prijavilo neodgovorno ponašanje prema životnoj sredini, dok velika većina i to njih 87% to nikada nije učinilo. Zanimljivo je pogledati detaljnije kako građani reaguju kada primijete neprimjereno odlaganje otpada, što je predstavljeno sledećim grafikonom.

Ispitanici u najvećem procentu smatraju da niska ekološka svijest građana uzrokuje ekološke probleme u Nikšiću, a probleme vide i u deponijama, blagoj kaznenoj politici, nepostupanju u skladu sa propisima, saobraćaju, industriji i sl. Pritom, preko 58% ispitanika odgovornost za trenutno stanje životne sredine u opštini vidi u samim građanima, 20% u državi, 13% u lokalnoj upravi, a svega 6% u preduzećima.

Kako bi se postigao brz i značajan napredak u oblasti zaštite životne životne sredine više od polovine ispitanika (53%) predlaže pojačanu kontrolu i rigorozniju kaznenu politiku, 27% predlaže edukaciju građana, a 20% kao najefikasniju mjeru navodi uvođenje evropskih standarda u regulisanje ove oblasti.

Projekat Prekogranična inicijativa za zaštitu životne sredine u okviru koga je sprovedeno istraživanje ima za cilj jačanje kapaciteta institucija koje se bave zaštitom životne sredine i informisanje stanovništva o značaju unapređivanja sistema upravljanja čvrstim otpadom i usklađivanja sa standardima Evropske unije u ovoj oblasti. Projekat  finansira Evropska unija posredstvom Delegacije Evropske unije u Bosni i Hercegovini, u okviru IPA Programa prekogranične saradnje Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2014-2020, a u Crnoj Gori sufinansira Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija. Projekat sprovodi FORS Montenegro u partnerstvu sa Komunalnim preduzećem iz Nikšića i Gradom Trebinjem.

Glavne aktivnosti uključuju nabavku vozila i opreme za javna komunalna preduzeća i komunalne inspekcije kao i nabavku i postavljanje zelenih ostrva. Pored toga, kroz projekat će biti organizovane obuke  za zaposlene u JKP i inspekcijskim službama, seminari i prezentacije o dobroj praksi EU u pogledu sistema upravljanja čvrstim otpadom, prekogranična konferencija na temu „Unapređivanje sistema upravljanja čvrstim otpadom”, sprovedeno istraživanje strukture otpada u ciljnom području i mogućnosti za poboljšanje sistema upravljanja čvrstim otpadom, kampanja informisanja u cilju podizanja nivoa ekološke svijesti građana, izrađene publikacije na ove teme itd.